Rol vrijwilligers bij schuldhulpverlening onderschat

Vrijwilligers spelen een belangrijke rol bij schuldhulpverlening, schuldpreventie en thuisadministratie. De meeste vrijwilligers hebben een basale training gevolgd voor dit specialistische werk, maar die volstaat meestal niet. Dit blijkt uit een onderzoek van het Nibud en de ANBO.
Zonder daarvoor speciaal te zijn opgeleid, spelen vrijwilligers een belangrijke rol bij het voorkomen en oplossen van geldproblemen. Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) en de ANBO, belangenorganisatie voor senioren, zijn verbaasd over de hoeveelheid taken die vrijwilligers daarbij uitvoeren.

Belastingaangifte
Het op orde brengen van de administratie, het aanvragen van toeslagen en het doen van de belastingaangifte zijn de meest voorkomende werkzaamheden van de vrijwilliger. Daarnaast helpt meer dan de helft met het wegwerken van schulden, het benaderen van schuldeisers en het betalen van rekeningen.

Officiële instanties
De meeste vrijwilligers zitten wekelijks of om de week bij 'hun cliënt' thuis om hen te helpen met geldzaken. De gemiddelde cliënt is een alleenstaande tussen de 35 en 45 jaar die alleen voortgezet onderwijs heeft gevolgd. Circa 69 procent heeft schulden. Van de vrijwilligers geeft 67 procent aan dat hun cliënt hulp nodig heeft bij óf alleen de aanmelding óf het totale schuldhulpverleningstraject. De vrijwilligers zeggen dat hun cliënten behoefte hebben aan uitleg over de werkwijze van officiële instanties en brieven die deze organisaties sturen.

Gemeenten
De meeste vrijwilligers krijgen, voor zij aan de slag gaan, een basale training van de vrijwilligersorganisatie of gemeente onder wiens vlag zij opereren. Toch heeft een derde geen training gehad, zo blijkt uit het onderzoek. Ook zegt de helft van de vrijwilligers behoefte te hebben aan extra informatie of een aanvullende training. Het gaat daarbij vooral om kennis van schuldhulpverlening, het aanvragen van subsidies, toeslagen, gemeentelijke regelingen en het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van hulpvragers.

Duizenden
Het Nibud en ANBO deden onderzoek onder 476 vrijwilligers en 15 gemeenteambtenaren en organiseerden discussiebijeenkomsten met vrijwilligers, schuldhulpverleners en medewerkers van Stimulansz en Nibud. Hiermee is in beeld gebracht hoe groot de rol is van de duizenden vrijwilligers op het gebied van schuldhulpverlening. Vrijwilligers die als budgetcoach werkzaam zijn, verdienen meer hulp in de vorm van een training of achtervang, zo is de conclusie in het rapport 'Hulp aan vrijwilligers bij projecten thuisadministratie en schuldpreventie'.

Gemeenteambtenaren
Uit het rapport blijkt dat veel gemeenten de rol van vrijwilligers bij het voorkomen en oplossen van schulden, onderschatten. Gemeenteambtenaren hebben te weinig kennis van de taken die vrijwilligers uitvoeren. Tweederde van de vrijwilligersorganisaties heeft behoefte aan verbeteringen in de contacten met en de uitvoering van de gemeente. Minstens 309 organisaties in Nederland houden zich bezig met thuisadministratieprojecten. Het Nibud vindt dat zij een zeer belangrijke en niet meer weg te denken aanvulling vormen op professionele schuldhulpverlening.

Trainingen
2011 is het Europees jaar van het Vrijwilligerswerk. Dankzij een eenmalige subsidie van het rijk kan het Nibud dit jaar vrijwilligers gratis trainingen aanbieden. Dat de behoefte hieraan groot is, merkt het Nibud aan de belangstelling: de trainingen zitten binnen een mum van tijd vol.

Bezem kan door schadepolissen

Per 1 maart kan elke Nederlander dagelijks vrijwel al zijn schadeverzekeringen opzeggen.


  Op die dag vervalt de einddatum van de laatste meerjarige contracten, die meer dan een jaar geleden zijn afgesloten. De verandering geldt polissen voor auto, opstal, inboedel, rechtsbijstand en reizen. En ook voor wettelijke aansprakelijkheid (WA) en annuleringen van reizen en vakanties.
Levens- en zorgpolissen vallen erbuiten en de verzekeringen voor mobieltjes eveneens. Wie een polis opzegt, moet een maand opzegtermijn in acht nemen. Door de regeling wordt de keuzevrijheid groter en kunnen verzekerden sneller profiteren van een beter of goedkoper aanbod. De meeste nieuwe polissen duren een jaar. Dit neemt niet weg dat verzekerden alert moeten blijven.

  Maatschappijen mogen nog steeds meerjarige polissen aanbieden, bijvoorbeeld voor vijf of tien jaar. Ze moeten hun klanten daar wel nadrukkelijk op wijzen. De laatste moeten dan een dubbele handtekening zetten. Zo'n nieuwe meerjarige polis kan niet tussentijds worden opgezegd. Ook niet na een jaar. Als de polis aan het slot van de looptijd wordt omgezet in een jaarcontract, is die alsnog dagelijks op te zeggen.

  Volgens directeur Erik Hordijk van verzekeringsite.nl loont het vaak de moeite om de verzekeringsportefeuille door te vlooien. ,,Veel mensen kijken daar soms jaren niet naar om. Begrijpelijk, omdat polissen taaie kost zijn. Maar het is niet verstandig. Doordat ze niet letten op premies en dekkingen hebben veel Nederlanders last van oververzekering, dubbele dekking en onzinnige verzekeringen.''
Maar soms ook van onderverzekering, zoals relatief veel voorkomt bij inboedelpolissen. ,,De gouden regel is: verlies of schade die men zelf kan betalen, hoeft niet te worden verzekerd. Leg desnoods een spaarpotje aan. Angst is een slechte raadgever. Stel jezelf altijd de vraag: hoe groot is de kans dat er iets gebeurt en hoe groot is dan de schade?''

Verzekeringen worden vanaf dinsdag een iets duurder, omdat dan de assurantiebelasting wordt verhoogd van 7,5 naar 9,7 procent.

De aftrekposten over 2010: Gezin

Zo haalt u alles uit uw aangifte

Hebt u een gezin? Of bent u gescheiden? Dan bestaan er wellicht meer aftrekposten dan u denkt. Kijk eens op deze link

Verklaring van executele en afwikkeling nalatenschap

Beneficiair aanvaarden

Als er twijfel of te weinig zekerheid bestaat over de omvang van een nalatenschap kunnen de erfgenamen de boedel ook aanvaarden "onder het voorrecht van boedelbeschrijving". Zij aanvaarden maar als blijkt dat de boedel toch negatief is, dan zijn de erfgenamen alleen aansprakelijk voorzover er baten in de boedel zitten. Deze baten moeten dan ook uitsluitend aangewend worden om de schulden te betalen. Voor deze procedure bestaan enkele formaliteiten. Veel meer over deze zaken leest u op deze site.

Onverzekerden (Zorgverzekering) riskeren binnenkort boete

DEN HAAG - De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met het wetsvoorstel opsporing onverzekerden van minister Edith Schippers (Volksgezondheid). Zij wil met deze wet het aantal mensen zonder zorgverzekering terugdringen.

© ANP

Uit de laatste cijfers van het CBS blijkt dat er nog altijd ongeveer 150.000 onverzekerden zijn. Daarmee is circa 140 miljoen euro aan gederfde premie gemoeid.
Met ingang van 15 maart worden verzekeringsplichtigen zonder zorgverzekering actief opgespoord en gemaand om een zorgverzekering af te sluiten. Op dit moment kunnen zij zich nog onttrekken aan de verzekeringsplicht. Ze tasten daarmee de onderlinge solidariteit aan, aldus een woordvoerster van Schippers.

Boete

Wie vanaf dinsdag een verzekering afsluit, krijgt geen boete. Het ministerie van Volksgezondheid begint daarom dinsdag met een voorlichtingscampagne om de opsporing van onverzekerden bekend te maken via de website http://www.ikzoekdekking.nl/. Met deze campagne roept het ministerie iedereen op onverzekerden te informeren en zo boetes te helpen voorkomen.
Onverzekerden die door middel van een bestandsvergelijking worden opgespoord, krijgen eerst een brief van het College voor zorgverzekeringen (CVZ). Daarin worden ze gewezen op hun verzekeringsplicht en aangespoord een zorgverzekering te sluiten.
Als blijkt dat zij dat na drie maanden nog steeds niet hebben gedaan, krijgen ze een boete van driemaal de standaardpremie per maand (circa Euro 340).

Ingehouden

Als na een nieuwe bestandsvergelijking blijkt dat de betrokkene nog steeds niet is verzekerd, volgt een tweede boete. Als mensen na twee boetes nog altijd geen verzekering hebben gesloten, verzekert het CVZ hen bij een zorgverzekeraar. Zij zijn dan een jaar lang een bestuursrechtelijke premie verschuldigd ter hoogte van de standaardpremie (in totaal ongeveer 1350 euro). Die wordt zo mogelijk rechtstreeks ingehouden op het loon of de uitkering.

Gratis budgetcursus voor Assenaren

De Gemeenschappelijke Kredietbank Drenthe (GKB) start op 23 februari weer met de gratis budgetcursus 'Weet wat u besteedt'. In vijf bijeenkomsten leert u meer zicht te krijgen op uw inkomsten en uitgaven. Ook krijgt u inzicht in de voorzieningen en regelingen waarvan u gebruik kunt maken. Meer info vind u hier

Fikse boete voor te late belastingaangifte

Belastingplichtigen kunnen er beter voor zorgen dat de aangifte over 2010 voor 1 april bij de fiscus binnen is. De boete op een te late aangifte is fors verhoogd en kan oplopen tot duizenden euro's.

De eerste keer te laat kost 227 euro per persoon, maar als de aangifte voor de tweede keer te laat binnen is, wordt de boete 984 euro per belastingplichtige.

Daarvoor waarschuwt FNV Belastingservice die leden vanaf vandaag weer helpt bij het invullen van de aangifte.

Informatiemap "Overheidsbijdragen"

Vandaag kreeg ik informatie toegstuurd over deze informatiemap. Ik heb de map besteld omdat ik nieuwsgierig ben wat er allemaal instaat en of dit een handig tool is voor de thuisadministratie vrijwilligers. Mijn conclusie zal ik later vertellen in deze blog.
Meer info via deze link.

Roodstand binnen één maand aflossen.

Regels voor roodstand worden strenger. Nu mogen consumenten nog drie maanden lang rood staan, maar in de toekomst moet dat debetsaldo binnen een maand worden aangevuld. Lukt dat niet, dan moet de bankklant een kredietwaardigheidstoets ondergaan, net als bij overige kortlopende kredieten. Dat heeft minister Jan Kees de Jager van Financiën in een brief aan de Tweede Kamer geschreven.De Eerste Kamer moet dit strikter regime goedkeuren.

Roodstand blijft maar toenemen, blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gisteren publiceerde.

Eind vorig jaar stonden Nederlandse consumenten voor 10 miljard euro in de min op hun betaalrekeningen. In 2009 groeide het debetsaldo nog met een 500 miljoen euro tot 9,7 miljard euro. Ook creditcardkredieten blijven toenemen.

De consument kiest daarmee voor flexibeler, maar veel duurdere leenvormen, concludeert het CBS. Het standaard consumptief krediet is namelijk voor het tweede opeenvolgende jaar gedaald. In 2010 is voor 9,3 miljard euro krediet verstrekt, 366 miljoen euro minder dan het jaar daarvoor. Het verstrekt krediet en roodstand samen kwam uit op 27,4 miljard euro, dat is 200 miljoen euro minder dan in 2009.

De kwaliteit van de BelastingTelefoon is slecht.

Bellers krijgen regelmatig verkeerde antwoorden op inhoudelijke vragen. Belastingplichtigen zouden hierdoor in de problemen kunnen komen, blijkt uit een onderzoek op basis van testtelefoontjes dat de Consumentenbond vandaag presenteert.

De fiscus erkent in een reactie dat het onacceptabel is dat bellers onjuist advies krijgen. Een woordvoerder voegt daar wel aan toe dat sommige vragen zó technisch zijn, dat die onmogelijk door een medewerker aan de BelastingTelefoon beantwoord kunnen worden. Desalniettemin heeft staatssecretaris Frans Weekers (Financiën) vorige week besloten dat ook belastinginspecteurs aan de telefoon moeten zitten. Door bellers op tijd met hen door te verbinden, hoopt de Belastingdienst te voorkomen dat vragen fout beantwoord worden. "Dit moet natuurlijk beter", zegt Weekers. "Ik nodig de Consumentenbond dan ook uit om samen met de Belastingdienst de uitkomsten van het onderzoek te bespreken. Daarnaast wil ik dat mensen voor de moeilijke vragen over hun aangifte naar een specialist of inspecteur kunnen worden doorverbonden. Dat moet binnen een jaar gerealiseerd zijn."  Daarnaast is het nu mogelijk dat mensen worden terug gebeld.

Opm. van redacteur: afgelopen woensdag had ik een moeilijke vraag voor de belastingtelefoon, de medewerkster kwam er niet uit, maar beloofde mij dat ik binnen twee werkdagen terug gebeld zou worden. Ik kon zelfs kiezen tussen 4 dagdelen waarop het terugbellen zou plaatsvinden. Als de belofte uitkomt verwacht ik vanmiddag tussen 15:00u. en 17:00u. een telefoontje, ik ben benieuwd.)

De BelastingTelefoon krijgt jaarlijks ongeveer 14 miljoen telefoontjes. Negen op de tien zijn standaardvragen: of de aangifte al binnen is en wanneer die wordt afgehandeld.

Van alle vragen is tien procent inhoudelijk. Van die groep vragen zijn enkele honderdduizenden zo ingewikkeld dat zij alleen door specialisten beantwoord kunnen worden. De Consumentenbond begint vandaag een campagne rond de belastingaangifte over 2010. De belangenclub wilde gisteren niet op details van het onderzoek ingaan.

Wel waarschuwt de bond dat de belastingteruggave van specifieke zorgkosten en schenkingen aan goede doelen kan tegenvallen, omdat de drempel voor aftrekbaarheid is verhoogd.

Belastingplichtigen die gebruik willen maken van de vooringevulde aangifte waarop de meeste fiscale gegevens al zijn ingevuld, moeten nog even wachten. Die is pas vanaf 1 maart via de internetsite van de Belastingdienst beschikbaar.

Deurwaarder is stijgend geweld helemaal beu

ROTTERDAM - Het geweld tegen deurwaarders neemt steeds ernstiger vormen aan. De beroepsgroep wil dat politie en justitie veel harder optreden en rust deurwaarders vanwege de veiligheid uit met camera's.

Dat meldt het AD.

,,Het geweld tegen onze mensen neemt toe en loopt de spuigaten uit,'' zegt voorzitter Karen Weisfelt van branchevereniging KBvG. Mensen met schulden reageren steeds agressiever als ze moeten betalen. En dus vinden de deurwaarders het tijd voor actie.

Bij wijze van experiment krijgen tien deurwaarders een videocamera op de revers van hun jas. Daarmee kunnen ze de politie  beter bewijs leveren van de agressie die ze in hun werk meemaken. Mogelijk werkt de camera ook preventief. Als het experiment slaagt, krijgen meer deurwaarders de camera.

De branchevereniging pleit ook voor strengere straffen tegen geweldplegers en een noodnummer waarmee deurwaarders direct met de politie in contact kunnen treden. ,,Dan wordt daar ook met voorrang op gereageerd door de politie,'' weet Weisfelt.

De proef begint half maart en duurt een paar maanden.

Woekerpolis: houden of overstappen?...

Onze vrijwilligers krijgen ook steeds meer vragen over (oude)polissen van klanten, die woekerpolissen kunnen zijn.  Daarom hier wat handvaten om te kijken of we er wat mee kunnen doen. 

De laatste jaren was er veel ophef over de kosten van beleggingsverzekeringen of woekerpolissen. Er is een maximum gekomen op de kosten, en verzekeraars moeten het verschil compenseren. Maar de compensatieregeling staat ter discussie.
Door de introductie van nieuwe beleggingsproducten met veel lagere kosten en de sterk gedaalde premies van overlijdensrisicoverzekeringen, zijn er nu alternatieven op de markt die mogelijk meer opbrengen. Overstappen kan een betere optie zijn.
Start de woekerpolischeck hier

Eerste editie digitale nieuwsbrief Arme Kant van Nederland/EVA

    De werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA informeert de achterban vanaf januari 2011 ook via deze digitale nieuwsbrief.
De digitale nieuwsbrief zal korte nieuwsberichten bevatten over nieuwe activiteiten en publicaties van de werkgroep, interessante acties, activiteiten en publicaties van verwante organisaties en regionaal nieuws. De nieuwsbrief is er vooral voor de actualiteit.

Schuldhulpverlening: gemeenten zijn aan zet!

Begin maart behandelt de Tweede Kamer het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening. De gemeenten krijgen dan een centrale vrije rol, maar de rechters kijken ondertussen kritisch mee.

- Serie Schuldhulpverlening - Nadja Jungmann
Als de Staten-Generaal goede zin heeft, kon de invoering van de wet wel eens snel gaan. Dat is spannend want er speelt nogal wat in dit veld. Enerzijds nemen de aanvragen zowel in aantal als in complexiteit al jaren toe. Anderzijds leiden ontwikkelingen in de velden van invordering en incasso ertoe dat de opstelling van crediteuren steeds harder wordt. En in het midden staan gemeenten die als intermediair zoeken naar oplossingen.
Door schuldregelingen te treffen, proberen zij schuldsituaties op te lossen. En in situaties waarin dat te hoog gegrepen is, zoeken zij naar manieren om de maatschappelijke kosten te beperken. Dit alles in een context waarin er door het wegvallen van tijdelijke middelen en bezuinigingen door de gemeenten en het rijk er op tal van plaatsen flink bezuinigd wordt.

Naar een nieuwe wet
Hoe bezuinig je als je binnenkort wettelijk verplicht bent om schuldhulpverlening aan te bieden aan al  je inwoners? Durf je te investeren in schuldpreventie? Ook als je op voorhand niet weet wat het gaat opleveren? Wat dragen nieuwe spelers zoals vrijwilligers of beschermingsbewindvoerders bij? Nemen zij werk uit handen of zorgen ze vooral voor afleiding van waar het echt om gaat? En wat betekent het als je inzet op (hoge) zelfredzaamheid? Minder werk doordat je de schuldenaar niet al het werk uit handen neemt? Maar wat doe je dan als iemand toch niet zo zelfredzaam bleek en de uithuiszetting is nabij? Vang je hem dan toch weer op?
Dit zijn vragen waar de gemeenten en uitvoerders van schuldhulpverlening momenteel mee worstelen. In de opmaat naar de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer behandel ik de komende weken onderwerpen die te maken hebben met bovenstaande vragen of het wetsvoorstel. Het idee is om in de week van de kamerbehandeling te komen tot een afsluiting waarin ik de resultaten van de plenaire behandeling combineer met inzichten die bijdragen aan effectieve en efficiënte schuldhulpverlening. Het afsluitende stuk heeft als doel managers en beleidsmedewerkers verder te helpen in de doorontwikkeling van de gemeentelijke schuldhulpverlening.

Vrijwillig is niet vrijblijvend!
In dit eerste deel om te beginnen aandacht voor de inzet van gemeenten bij schuldhulpverlening en hun relatie tot het recht. Een van de meest opvallende kenmerken van de gemeentelijke schuldhulpverlening is het belang van vrijwilligheid. De gemeente kan alleen een schuldregeling treffen als zowel de schuldenaar als zijn gemiddeld 17 crediteuren daar vrijwillig mee instemmen. Bij (te) veel gemeenten wordt het idee van vrijwilligheid verward met vrijblijvendheid.
Na jarenlang werken in de luwte van het recht, komt de schuldhulpverlening steeds meer in het vizier van onder meer de rechtbanken. En tot de onterechte verbazing van velen blijkt dan dat de rechtbank iets vindt van de uitvoering. Een van de grote gemeenten beet ruim een jaar geleden hier het spits mee af. Een wachttijd van 16 maanden werd door de rechter afgestraft door geen moratorium toe te staan (lees: bevriezen invorderingsacties crediteuren). De schuldenaar kon er niets aan doen maar werd wel de dupe.
Een andere gemeente werd door de rechter veroordeeld om een niet saneerbare Cjib-boete te betalen; er was aan de schuldenaar onvoldoende duidelijk gemaakt dat hij deze vordering wel volledig moest betalen. En eveneens vorig jaar boden de minister van justitie en de Hoge raad opeens een bypass aan onder meer bewindvoerders Wsnp om het minnelijk traject uit te voeren, minnelijke middelen toe te passen en waar nodig een 285 verklaring (toelatingsticket Wsnp).
Omgekeerd zoeken gemeenten ook steeds vaker de rechter. Een aantal crediteuren werd het afgelopen jaar veroordeeld in de kosten die gemeenten maakten om een schuldregeling te kunnen treffen. Bijvoorbeeld in de situatie waarin de gemeente kosten maakte om een crediteur middels een procedure voor gedwongen medewerking alsnog tot medewerking te dwingen.

Wat leren deze ontwikkelingen ons?
De belangrijkste les is dat het recht een steeds belangrijkere rol speelt in de uitvoering van de schuldhulpverlening. Niemand zit te wachten op een golf rechtszaken. Maar een wat meer verspreid inzicht in de wederzijdse verplichtingen in dit veld waar vrijwilligheid en vrijblijvendheid nog wel eens worden verward, is zo gek nog niet. Zeker niet als de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening straks in werking treedt en schuldenaren naast de lokale klachtenprocedure ook de gang van beroep- en bezwaar als weg krijgen.
Heldere spelregels en een heldere verantwoordelijkheidsverdeling zijn immers basisvoorwaarden voor een effectief en efficiënt werkend veld.  En als daarvoor nodig is dat we de komende tijd de rechter zo af en toe vragen om zich eens tegen ons veld aan te bemoeien, dan kon dat wel eens een hele waardevolle investering zijn om de uitvoering en effectiviteit naar een hoger plan te tillen.

---

Nadja Jungmann is lector rechten, schulden en invordering aan de Hogeschool Utrecht. Daarnaast werkt zij als organisatieadviseur. In die rol houdt zij zich vooral bezig met strategische en bedrijfsvoeringsvraagstukken in het sociaal domein.

Samenwerking Voedselbanken en financiële hulporganisaties

De voedselbanken hebben op donderdag 20 januari een overeenkomst getekend met de Gemeentelijke Kredietbank, Werkplein Baanzicht en Humanitas Thuisadministratie.

De voedselbank wijst haar klanten actief op verschillende regelingen zodat de financiële en sociale situatie van de mensen op orde komt. Als mensen aankloppen bij een voedselbank stemmen ze ermee in dat ze actie ondernemen om uit de huidige situatie te komen.

Om ervoor te zorgen dat duidelijk is welke regelingen er zijn en wie daar gebruik van kan maken hebben verschillende partijen uitgesproken intensiever samen te gaan werken. De partijen die samenwerken zijn de voedselbanken, Humanitas Thuisadministratie, de Gemeentelijke Kredietbank en Werkplein Baanzicht (voor de gemeenten Aa en Hunze en Assen).

De contactpersonen van de verschillende partijen hebben regelmatig overleg om elkaar te informeren over de werkwijzen, regelingen en wijzigingen en om casussen te bespreken om zo voor een goede doorverwijzing te kunnen zorgen. Met de samenwerking wordt ervoor gezorgd dat er meer gebruik wordt gemaakt van de verschillende regelingen.